Những sắc hoa gọi mùa trên đồng nước nổi Tây Ninh

Khi con nước về, những vùng đất ngập nước của Tây Ninh lại bừng lên sức sống với sắc vàng điên điển, sắc đỏ tím của súng nổi trên mặt đồng cùng màu xanh của tràm, cỏ nước. Mỗi loài cây, loài hoa không chỉ làm nên vẻ đẹp riêng của mùa nước nổi mà còn gắn với sản vật, ẩm thực và đời sống người dân, mở ra một trải nghiệm du lịch theo mùa giàu bản sắc cho vùng Đồng Tháp Mười.

Điên điển vàng gọi mùa

Trong những sắc hoa của mùa nước nổi, điên điển có lẽ là loài dễ khiến người ta nhận ra con nước đã về. Những chùm hoa vàng nhỏ li ti bung dọc bờ ruộng, bờ kênh, nổi bật trên nền xanh của đồng nước. Hoa thường được hái vào sáng sớm, khi còn tươi và giữ được vị ngọt tự nhiên, rồi theo những chiếc xuồng nhỏ trở về chợ.

Điên điển đẹp bởi sắc hoa, nhưng câu chuyện của nó còn nằm ở đời sống phía sau. Với cư dân vùng ngập nước, đây vừa là loài cây gắn với mùa vụ, vừa là một sản vật quen thuộc. Bông điên điển có thể ăn sống, làm dưa chua, xào hoặc nấu canh chua cùng cá đồng, tạo nên một hương vị chỉ cần thưởng thức đúng mùa là nhớ đến miền sông nước. Những vùng điên điển ven ruộng vì thế vừa tạo cảnh quan, vừa mang lại giá trị từ chính mùa nước.

Bông điên điển bung sắc vàng ven những bờ kênh, báo hiệu mùa nước nổi về trên miền đồng quê Tây Ninh. (ảnh: sưu tầm)

Bông súng, sắc màu nổi bật trên đồng nước

Nếu điên điển gọi mùa bằng sắc vàng thì bông súng lại tạo nên một trong những hình ảnh ấn tượng nhất của đồng nước. Khi nước dâng, những cọng súng dài, mềm vươn lên mặt nước, mang theo những đóa hoa tím, hồng, trắng. Từ sáng sớm, người dân chèo xuồng len giữa những vạt súng, hái từng bó rồi rửa sạch, bó lại để mang về chợ. Có những buổi, cả mặt đồng như được điểm kín bởi hoa và những chiếc xuồng nhỏ, tạo thành một khung cảnh rất khó tìm thấy ở nơi khác.

Từ những cánh đồng mùa nước nổi, nhiều tác phẩm về bông súng đã vượt ra khỏi phạm vi một bức ảnh phong cảnh để trở thành những tác phẩm nghệ thuật được giới thiệu, trao giải ở các cuộc thi trong nước và quốc tế. Nổi bật trong đó, tác phẩm “Váy hoa” của nhiếp ảnh gia Khánh Phan ghi lại cảnh phụ nữ thu hoạch bông súng mùa nước nổi tại Mộc Hóa, tỉnh Tây Ninh và đã giành giải thưởng cao nhất tại SkyPixel 2023. Trước đó, các tác phẩm “Flower on the water” và “Harvesting water lily” của nữ nhiếp ảnh gia này cũng đạt nhiều giải thưởng quốc tế.

Những giải thưởng ấy cũng cho thấy cảnh sắc mùa nước nổi, khi được nhìn bằng một góc nhìn sáng tạo, hoàn toàn có khả năng trở thành hình ảnh nhận diện và quảng bá cho vùng đất.

Đây cũng là nơi mở ra những trải nghiệm nhiếp ảnh theo mùa. Du khách có thể xuống xuồng giữa đồng súng, ghi lại cảnh thu hoạch hoa, tìm những góc ảnh từ trên cao hoặc đơn giản ngồi giữa không gian ngập nước vào buổi sớm. Một chuyến đi như vậy không chỉ có cảnh đẹp để ngắm, mà còn có câu chuyện về người dân, về công việc và về mùa vụ để những bức ảnh trở nên có hồn hơn.

Tác phẩm “Váy hoa” của nhiếp ảnh gia Khánh Phan ghi lại khoảnh khắc  thu hoạch súng tại Mộc Hóa, Tây Ninh. (ảnh: sưu tầm)

Những món ăn theo dòng nước nổi

Nhắc đến mùa nước nổi mà thiếu hoa súng thì bức tranh vẫn còn thiếu một mảng màu. Những cọng súng vươn lên từ mặt nước, có nơi kết thành từng vạt dài, vừa mềm mại trong cảnh quan vừa là loại rau quen thuộc trong bữa cơm miền quê. Bông súng có thể ăn cùng mắm kho, nấu canh chua; cùng với hẹ nước, rau choại và nhiều loại rau đồng khác, chúng tạo nên một thế giới thực vật phong phú chỉ thật sự hiện diện rõ nét khi nước về.

Đây cũng là phần hấp dẫn để đưa vào trải nghiệm du lịch. Du khách có thể theo người dân thu hái bông súng, rau đồng, tìm hiểu cách chế biến rồi thưởng thức ngay trong một bữa cơm mùa nước nổi. Từ một loài hoa trên mặt nước đến một món ăn trên mâm cơm, khoảng cách đôi khi chỉ là một chuyến xuồng ngắn.

Bông súng và các loại rau đồng theo con nước góp phần làm nên hương vị  mộc mạc của ẩm thực mùa nước nổi. (ảnh: sưu tầm)

Mùa hoa đi vào câu hát

Bông súng, bông điên điển còn có một đời sống khác, mềm hơn và sâu hơn, khi đi vào thơ ca, dân ca và âm nhạc Nam Bộ. Cùng với con nước, chiếc xuồng, cánh đồng và người dân quê, hai loài hoa đã trở thành những hình ảnh gợi nhớ về miền sông nước.

Trong không gian đờn ca tài tử, những hình ảnh ấy có thể được kể lại bằng một cách khác, qua tiếng đờn và lời ca về quê hương, mùa màng, sông nước và tình người. Một buổi biểu diễn bên bờ kênh, giữa không gian đồng quê hoặc trên một chiếc xuồng nhỏ sẽ khiến hành trình mùa nước nổi có thêm thanh âm và cảm xúc.

Khi bông súng, bông điên điển xuất hiện trong câu hát rồi lại hiện ra ngay trước mắt du khách, cảnh sắc và văn hóa không còn là hai phần tách rời. Người đi có thể ngắm hoa trên đồng, thưởng thức món ăn từ chính những sản vật ấy và nghe những giai điệu được sinh ra từ đời sống miền sông nước.

Những câu hò, điệu lý và âm nhạc Nam Bộ góp thêm thanh âm cho không gian mùa nước nổi. (ảnh: sưu tầm)

Từ sản vật mùa nước nổi đến sản phẩm du lịch

Sức hấp dẫn của những sắc hoa mùa nước nổi nằm ở chỗ mỗi loài đều có thể mở ra nhiều trải nghiệm. Từ một buổi sớm trên đồng hoa, du khách có thể theo xuồng ngắm cảnh, tìm hiểu công việc thu hái, chụp ảnh, thưởng thức những món ăn theo mùa và nghe đờn ca tài tử. Những hoạt động vốn gắn với đời sống người dân khi được kết nối lại sẽ tạo thành một hành trình trọn vẹn về mùa nước nổi.

Đặc biệt, cảnh quan bông súng có lợi thế để phát triển những dịch vụ nhiếp ảnh theo mùa. Một chuyến xuồng giữa đồng hoa, hoạt động thu hái cùng người dân, những góc chụp từ trên cao hay trải nghiệm trang phục Nam Bộ đều có thể trở thành những sản phẩm dành cho du khách yêu thích nhiếp ảnh và tìm kiếm những trải nghiệm khác biệt. Những tác phẩm đã đạt giải quốc tế cũng góp phần cho thấy sức hấp dẫn của cảnh quan này khi được nhìn từ góc độ nghệ thuật.

Từ đó, mùa nước nổi có thể được kể bằng nhiều cách: bằng một cánh đồng hoa súng, một chùm điên điển vàng bên bờ kênh, một món ăn vừa chế biến từ sản vật theo mùa, một buổi đờn ca tài tử hay một bức ảnh mang về sau chuyến đi. Các trải nghiệm có thể kết nối với những điểm sinh thái, văn hóa, lịch sử khác trong tỉnh để tạo nên những hành trình dài hơn, đưa không gian Đồng Tháp Mười trở thành một phần riêng trong bức tranh du lịch Tây Ninh.

Điều làm nên sức hấp dẫn của những trải nghiệm ấy chính là sự tự nhiên. Cánh đồng, chiếc xuồng, người hái hoa, món ăn và câu hát đều đã có sẵn trong đời sống. Du lịch chỉ cần mở thêm một cánh cửa để du khách bước vào và cảm nhận mùa nước nổi từ bên trong, thay vì chỉ đứng nhìn cảnh đẹp từ bên ngoài.

Từ những loài hoa đặc trưng, mùa nước nổi có thể hình thành những hành trình kết nối cảnh quan, trải nghiệm, ẩm thực và văn hóa địa phương. (ảnh: sưu tầm)

Khi nước rút, những vạt hoa rồi sẽ qua mùa. Nhưng sắc vàng của điên điển, sắc đỏ tím của súng vẫn có thể ở lại trong ký ức người đi, cùng mùi thơm của một bữa cơm quê, tiếng mái chèo khua nước và một buổi chiều lặng gió trên đồng. Đó là vẻ đẹp rất riêng của mùa nước nổi, một vẻ đẹp được tạo nên từ chính những gì bình dị nhất của đất và người Tây Ninh.

Tác giả: Nguyễn Phan Hoàng Anh Thư