Khô cá Lóc – món ngon xứ đồng

Vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh Tây Ninh được thiên nhiên  ưu đãi với nhiều loại sản vật phong phú, trong đó không thể không nhắc đến các loại cá đồng. Tận dụng nguồn sản vật này, người dân nơi đây đã chế biến ra nhiều món ngon, trong đó không thể không nói đến khô cá Lóc. Tại các xã vùng biên có tới hàng trăm hộ dân gắn bó với nghề làm khô, lâu dần hình thành nên những làng nghề. Đến làng cá khô, chỉ cần chạy dọc kênh 79 hay các chợ Bình Hiệp, Bàu Sậy, Gò Châu Mai, Khu phố Rọc Chanh, chợ Tân Hưng..., sẽ thấy các giàn phơi cá dựng san sát nhau, lúc nào cũng tấp nập các bà các chị đang chế biến khô cá Lóc. Vị ngọt thơm của cá đồng đã tạo nên danh tiếng cho làng cá khô ở vùng biên tỉnh Tây Ninh.

Làng khô cá Lóc vùng biên (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Từ thời xưa, vào mùa nước nổi, cá đồng còn nhiều, người dân bắt về ăn không hết, ngoài làm các loại mắm thì để bảo quản được lâu cá thường được phơi khô để dành ăn dần. Lúc ban đầu chỉ đơn giản là sơ chế rồi ướp với ít muối đem phơi. Khi cuộc sống phát triển hơn, thì cách làm cũng cầu kỳ hơn. Ngày nay, khi làm khô cá Lóc nhiều loại gia vị được sử dụng để ướp như: muối, đường, bột ngọt, tiêu, ớt...và mỗi nhà sẽ có một công thức ướp riêng, tạo nên những hương vị khác nhau và dần dần trở thành thương hiệu riêng cho mỗi hộ kinh doanh.

Để làm ra được một ký khô cá Lóc cần trung bình từ ba đến bốn ký cá Lóc tươi. Cá tươi được sơ chế sạch, bỏ xương lưng, dùng dao xẻ dọc theo thân cá để dễ thấm sau đó tẩm ướp gia vị và phơi khô. Cá muốn ngon phải được phơi dưới ánh nắng tự nhiên từ 3 đến 4 nắng. Khi phơi đủ nắng, cá sẽ khô nhưng vẫn giữ được độ đàn hồi, không bị khô quắt và giữ nguyên vị ngọt của thịt cá, thịt cá có màu đẹp, tự nhiên và thịt rất chắc.

Cách chọn khô cá Lóc ngon

Các sản phẩm khô trên thị thị trường hiện nay được làm từ các Lóc đồng, cá Lóc nuôi ruộng và cá Lóc nuôi hồ. Vì vậy, để chọn đúng khô các Lóc đồng ngon người mua cũng cần có một số bí quyết. Cá làm khô muốn ngon phải là cá đồng tươi, cầm miếng cá lên bóp nhẹ. Nếu thịt khô nhưng vẫn dẻo, đàn hồi và có màu đẹp tự nhiên, màu vàng nâu tự nhiên không quá sậm hoặc đen, đó là cá phơi đủ nắng và được làm từ cá tươi. Còn nếu miếng khô mềm quá hay bị ướt, đó có thể là khô phơi chưa đủ nắng. Nếu khô cá Lóc có mùi chua, màu thịt đục hoặc bị bủng, thì đó là khô được làm từ cá không tươi hoặc cá chết trước khi chế biến. Những miếng khô như vậy không nên mua. Một số nơi có thể bán khô cá Lóc chưa đạt chuẩn nhưng lại đội giá cao. Nên để đảm bảo, người mua nên chọn những cơ sở chế biến khô uy tín, được cấp phép kinh doanh và chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, điểm bán phải có hàng trưng bày, có nhãn hiệu rõ ràng và niên yết giá bán.

Khô cá Lóc thành phẩm (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Khô cá Lóc hiện nay trên thị trường có nhiều loại , nhưng nổi bật và được ưa chuộng nhất phải kể đến khô cá Lóc đồng nguyên miếng và khô cá Lóc đồng sợi. Cả hai loại đều mang hương vị đặc trưng của cá Lóc phơi nắng, đảm bảo chất lượng cao.

Khô cá Lóc đồng nguyên miếng thích hợp cho những ai muốn thưởng thức trọn vẹn phần thịt cá dày, thơm ngon. Tuy nhiên, nếu bạn cần một giải pháp tiện lợi, khô cá Lóc đồng sợi là lựa chọn lý tưởng. Mặc dù được chế biến thành từng sợi nhỏ, nhưng khô cá Lóc sợi không hề thua kém về chất lượng so với khô cá Lóc nguyên miếng. Điều đặc biệt là sợi cá mỏng giúp chế biến nhanh chóng hơn, phù hợp cho những người bận rộn mà vẫn muốn thưởng thức hương vị truyền thống đầy hấp dẫn.

Tuy trải qua quá trình sơ chế, tẩm ướp và phơi khô/sấy khô, nhưng khô cá Lóc vẫn giữ được nhiều dưỡng chất quan trọng như: Protein cao, ít chất béo, giàu omega-3, Canxi, phốt pho, Vitamin. Khô cá Lóc rất tốt cho tiêu hóa, giúp duy trì cơ bắp, bổ sung khoáng chất cho xương, hỗ trợ giảm cân phù hợp cho những ai đang ăn kiêng, tốt cho tim mạch vì có hàm lượng cholesterol thấp.

Khô cá Lóc sợi (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Gợi ý vài món ngon từ khô cá Lóc

Nếu có dịp trải nghiệm du lịch ẩm thực tại vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Tây Ninh, du khách sẽ được thưởng thức khô cá Lóc qua nhiều cách chế biến hấp dẫn.

Gỏi xoài khô cá Lóc

Một trong những món ngon từ khô cá Lóc chắc chắn không thể bỏ qua gỏi xoài khô cá lóc. Vị chua thanh của xoài xanh kết hợp với vị mặn nhẹ, dai dai của khô cá Lóc cùng nước mắm tỏi ớt đậm đà giúp món trở nên hấp dẫn.

Gỏi xoài khô cá Lóc (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Khô cá Lóc chiên mắm me

Sự kết hợp giữa khô cá Lóc với mắm me chua cay đã tạo ra một món ăn có hương vị đậm đà, đưa cơm vô cùng hấp dẫn.

Khô cá Lóc chiên mắm me (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Khô cá Lóc trộn gỏi lá sầu đâu

Đây có thể nói là đỉnh cao ẩm thực của người dân địa phương. Sự kết hợp hoàn hảo của cái mặn mòi của khô, cái chan chát của sầu đâu. Cùng với đó là chén mắm me với đầy đủ gia vị sẽ làm bạn chẳng thể nào từ chối.

Khô cá Lóc trộn gỏi lá sầu đâu (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Canh chua khô cá Lóc

Vị chua dịu của me, thơm lừng của dứa (thơm) và các loại rau, kết hợp với thịt cá Lóc ngọt tự nhiên vô cùng thơm ngon, bổ dưỡng.

Canh chua khô cá Lóc (Nguồn ảnh: sưu tầm)

Từ một món ăn dân dã, giờ đây khô cá Lóc đang trở thành một sản phẩm du lịch hút khách bởi đây không chỉ là một món ăn mà còn là “ký ức” của bao nhiêu thế hệ người dân miền Tây nói chung và vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Tây Ninh nói riêng. Cái hồn quê được gửi gắm vào từng sản phẩm, để du khách cũng như người dân xa quê mỗi khi muốn tìm về chút vị quê thì một phần quà khô cá Lóc cũng đủ làm ấm lòng người được nhận. Với sự đa dạng về sản phẩm từ khô cá Lóc một nắng, nhiều nắng, khô cá Lóc rút xương, khô cá Lóc nguyên con, khô cá Lóc sợi... được đóng gói tỉ mỉ, hút chân không, dễ bảo quản,0 du khách mua về làm quà mà không sợ hư hỏng. Du khách có thể ghé tham quan các cơ sở làm khô truyền thống, xem quá trình làm khô từ khâu chọn nguyên liệu, đến quá trình chế biến và lựa chọn sản phẩm tại đây. Ngoài ra, du khách cũng có thể thưởng thức món ăn ngay tại các khu du lịch miệt vườn, đồng quê theo cách chế biến đặc trưng của người dân địa phương.

Khô cá lóc vùng Đồng Tháp Mười từ lâu đã trở thành một món ngon đặc sản độc đáo của vùng đất Tây Ninh. Món ăn dân dã này không chỉ làm say lòng thực khách bốn phương mà còn mở ra một hướng đi đầy tiềm năng cho du lịch ẩm thực địa phương.

Tác giả: Ngọc Hiếu